Project Groene bebouwingslinten in het Groene Hart
Smalle wegen, aan weerszijden omzoomd door knotwilgen en sloten. Langs de weg rijgt zich een bebouwing van historische boerderijen, daglonershuisjes en andere opstallen aaneen. De boerderijen hebben vaak netjes onderhouden sobere siertuinen, twee leilindes of een grote vrijstaande boom voor het voorhuis. Ernaast ligt een keurige moestuin of een fleurige hoogstam-fruitboomgaard, met schapen onder de bomen. En tussen de boerderijen door hebben we zicht op de uitgestrekte weilanden, in lange smalle stroken, reikend tot aan de horizon. Dat kenmerkt de Zuid-Hollandse bebouwingslinten in het Groene Hart.
Bebouwingslinten bedreigd!
Wie al langer in een bebouwingslint woont, heeft het waarschijnlijk gemerkt. Dat het er soms rommelig uit ziet, dat er veel wordt gebouwd en moderne tuinen aangelegd. Dat er boomgaardjes, oude schuurtjes en zelfs hele boerderijen sluipenderwijs verdwijnen. Wat er voor in de plaats komt is niet altijd even aantrekkelijk. En het zicht op de uitgestrekte groene weilanden wordt steeds meer gehinderd. De historie is dan niet meer leesbaar en het landschap letterlijk uit het zicht verdwenen. De planten en dieren vertrekken, of sterven uit…….
Waarden
De waarde van deze linten is hoog. In de eerste plaats is dat de cultuurhistorische waarde: de bebouwingslinten vertellen het verhaal over de geschiedenis van het Groene Hart, van de ontginningen van het veen en het eeuwenlange agrarisch gebruik. Daarnaast hebben de linten betekenis voor diverse natuurwaarden (bijvoorbeeld hoogstamfruitboomgaardjes en knotbomenrijen kunnen dienen als een ecologische verbindingszone voor soorten zoals de steenuil). Ten slotte zijn de linten van landschappelijke waarde: de afwisseling tussen bebouwing, beplantingen en de doorkijkjes met vergezichten naar de weilanden, geven een landschap waarvan bewoners en voorbijgangers genieten. Bovendien een landschap dat uniek is in de wereld!
Project Groene bebouwingslinten in het Groene Hart
De bebouwingslinten in het Groene Hart hebben over het algemeen een hoge cultuurhistorische waarde (zie de provinciale cultuurhistorische atlas). Ook hebben zij betekenis voor diverse natuur- en landschapswaarden zoals hoogstamfruitboomgaarden, knotbomenrijen en hakhoutsingels. Deze natuur- en landschapselementen kunnen voor fauna dienen als leefgebied, broed- of schuilplek of ecologische verbinding tussen natuurgebieden. De Steenuil is één van de faunasoorten die zich thuis voelt op afwisselende erven met natuur- en landschapselementen.
Sluipenderwijs vinden echter ontwikkelingen plaats die deze waarden aantasten als gevolg van verandering in de bevolkingssamenstelling (van agrariërs naar nieuwe buitenlui) en intensivering van de landbouw. Ontwikkelingen die de streekeigen waarden van een lint aantasten zijn aanplant van exotisch plantmateriaal (o.a. coniferen), verdichting door aanbouw van nieuwe woningen, het achterwege blijven van het onderhoud aan landschapselementen (knotbomen, fruitbomen). Om de streekeigen waarden van uw lint te behouden voor de toekomst is herstel en aanplant van de groene elementen daarom gewenst.
Het project Groene bebouwingslinten Groene Hart probeert door bewustwording en actieve betrokkenheid van de bewoners herstel en verbetering van de landschaps-, cultuur- en natuurwaarden te realiseren. Het project wordt in de provincie Zuid-Holland uitgevoerd in twaalf bebouwingslinten van het Groene Hart. De betrokken linten uit het project zijn onderverdeeld in twee fasen. In fase 1 zijn in totaal vier linten opgeknapt in Berkenwoude, Lagewaard, Leerdam en Reeuwijk. Fase 2 is momenteel in uitvoering, in deze fase worden maar liefst acht linten opgeknapt in Zuid-Holland.
Doelstellingen van het project Groene bebouwingslinten in het Groene Hart
In het Groene Hart ligt ongeveer 400 kilometer aan waardevolle bebouwings- en dijklinten in Zuid-Holland volgens de Atlas Cultuurhistorische Hoofdstructuur. Herstel en verbetering van de waarden die deze linten bezitten is het hoofddoel. In twee fases worden in elk van de 4 delen van het Groene Hart in Zuid-Holland in samenwerking met een gemeente 1 of meer bebouwingslinten gekozen.
- In totaal wordt in twee fases voor minimaal 8 bebouwingslinten of dijklinten een visie opgesteld ten behoeve van de gemeente en de bewoners en eigenaren.
- Herstel van groene elementen op 160 locaties (= gemiddeld 20 deelnemers) per bebouwingslint in een gemeente.
- Er is een voorlichtingsfolder gemaakt en aangepast aan de ontwikkelde visie.
Betrokken bebouwingslinten
7. Linten Noordeloos (Noordzijde en Botersloot)
10. Lint Zederik (Hei- en Boeicop)
11. Lint Langeraarseweg (Nieuwkoop)
12. Lint Nieuwendorperweg (Bodegraven-Reeuwijk)
Wat kunt u doen?
Als bewoner van een lint wordt u uitgenodigd deel te nemen aan de bewonersavond die we per lint organiseren. Ook kunt u deelnemen aan een cursus over bebouwingslinten. Als u daarna geïnspireerd aan de slag wilt krijgt u daarbij advies en subsidie. Door bijvoorbeeld samen met een medewerker van Landschapsbeheer bij de inrichting of verbouwing van uw huis of tuin eens te kijken wat er past in het lint, wat kenmerkend is voor de cultuurhistorie en het landschap. Een boerderij en erf die de sfeer uitademt van de streek, zal een parel vormen in het lint.
Maar ook bij het beheer van bomen en erven kunt u zelf bijdragen en zo nodig op ondersteuning in de vorm van adviezen rekenen. Met regelmatig knotten, het juiste beheer van hakhout, het knippen van de haag, of de aanplant van nieuwe leilinden zorgt u er voor dat ook uw kleinkinderen nog van het bebouwingslint kunnen genieten.
Wilt u zelf aan de slag dan zijn er enkele informatiebladen over kenmerkende elementen in de bebouwingslinten die u informatie geven over inrichting en beheer. De volgende infobladen zijn (of komen binnenkort) beschikbaar:
- knotbomen,
- hoogstamboomgaarden,
- het erf,
- water en oever,
- hakhout en geriefbosje,
- solitaire bomen en laanbomen.
Wat wil Landschapsbeheer Zuid-Holland bereiken?
Landschapsbeheer Zuid-Holland wil de bewoners van de linten bewust maken en actief betrekken bij de waarden van de bebouwingslinten (cultuurhistorie, landschap, natuur). Dit moet leiden tot herstel van groene elementen in de bebouwingslinten. We doen dit door het organiseren van bewonersavonden, het ontwikkelen van voorlichtingsmateriaal en een cursus voor bewoners en eigenaars in de linten. De gemeenten worden betrokken in een op te stellen visie van de bewoners op hun lint dat mede kan dienen als een handvat voor een landschapskader voor dit deel van het buitengebied.
Geïnteresseerd in de bewonersavond of excursie van uw bebouwingslint, kijk in de Agenda voor de data, locaties en tijden.
Heeft u vragen over het project of wilt u gebruik maken van de diensten van Landschapsbeheer Zuid-Holland, neem dan contact op via het contactformulier.
Seminar Kwaliteitsimpuls bebouwingslinten Groene Hart
Op 20 januari 2011 organiseerde Landschapsbeheer Zuid-Holland het seminar Kwaliteitsimpuls bebouwingslinten in het Groene Hart voor wethouders en ambtenaren Ruimtelijke Ordening en Bouw- en woningtoezicht van de Zuid-Hollandse gemeenten in het Groene Hart. Hieronder kunt u het verslag van deze middag downloaden.
Verslag seminar Kwaliteitsimpuls bebouwingslinten in het Groene Hart
